बीज ग्राम योजना काय आहे? Beej Gram Yojana 2025

Beej Gram Yojana 2025 शेती स्वावलंबी होण्यासाठी सर्वात महत्वाची भूमिका बियाणांची आहे. बियाणे जितके चांगले आणि निरोगी तितके पीक अधिक नेत्रदीपक त्यावर कीड आणि रोगांचा कमी हल्ला शेतकऱ्याला पिकांसाठी दरवर्षी बाजारातून नवीन बियाणे खरेदी करावे लागते. पिकाच्या खर्चाचा मोठा हिस्सा बियाणांवर खर्च होतो. आणि निकृष्ट दर्जाचे बियाणे आले तरी शेतकऱ्यांची सगळी मेहनत वाया जाते.

Beej Gram Yojana 2025 त्यामुळे शेतकऱ्यांनी स्वतःचे बियाणे तयार करण्यासाठी सल्ला दिला आहे. आणि जर शेतकऱ्यांनी धान्य म्हणून पीक न उगवले आणि ते बियाण्याच्या रूपात तयार केले तर नक्कीच त्याचे उत्पन्न अनेक पटीने वाढेल. केंद्रासह राज्य सरकार शेतकऱ्यांना बीजोत्पादनासाठी मदत करतात. बियाणे वाढण्याच्या तंत्रापासून वेळोवेळी काळजी आणि शास्त्रोक्त सल्लाही शेतकऱ्यांना दिला जातो. या सर्वांशिवाय सरकार स्वतःही शेतकऱ्यांना बियाणे खरेदी करण्यासाठी मदत करते.

कमी कालावधीमध्ये सशक्त व निरोगी भाजीपाला रोपे तयार करा, वापरा हे तंत्र!!

Beej Gram Yojana 2025 सरकारी किंवा कृषी विद्यापीठे अनेकदा गावपातळीवर गट तयार करून बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवतात. पिकांपासून दर्जेदार उत्पादन मिळवण्यासाठी अस्सल व दर्जेदार बियाणे मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे. ही बाब लक्षात घेऊन केंद्र सरकारकडून शेतकऱ्यांच्या सोयीनुसार बीज ग्राम योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत शासनाकडून शेतकऱ्यांना उच्च दर्जाचे बियाणे उपलब्ध करून दिले जाणार आहेत.

बीज ग्राम गाव योजना काय आहे?

Beej Gram Yojana 2025 केंद्र सरकारने 2014-15 मध्ये बीज ग्राम योजना सुरु केली. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना बीजोत्पादनात मदत करण्याबरोबरच पिकांसाठी उच्च दर्जाचे बियाणे उपलब्ध करून दिले जाते. बीज ग्राम योजनेअंतर्गत जवळपासच्या 2-3 गावातील शेतकऱ्यांना जोडून दोन ते तीन गट तयार केले जातात. प्रत्येक गटात सुमारे 60 ते 100 शेतकऱ्यांचा समावेश आहे. बियाणे पेरण्यापासून ते कापणीपर्यंत शेतकऱ्यांना कृषी तज्ज्ञांकडून प्रशिक्षण दिले जाते.

या योजनेअंतर्गत उगवलेल्या पिकांच्या बियांची लागवड जिल्हास्तरावर असलेल्या कृषी फार्ममध्ये केली जाते, ज्याला आम्ही ब्रीडर सीड म्हणून ओळखले जाते. यानंतर, पुढील वर्षात ब्रीडर बियाण्यापासून उत्पादित केलेल्या पिकांपासून मिळणाऱ्या उत्पादनाला पायाभूत बियाणे म्हणतात. हे पायाचे बीज गटातील शेतकऱ्यांच्या शेतात पेरले जाते. एक वर्षानंतर जे बियाणे मिळते त्याला प्रामाणिक म्हणजेच प्रमाणित बियाणे म्हणतात. हे प्रमाणित बियाणे पुन्हा पेरणीसाठी वापरले जाऊ शकते.

बीज ग्राम योजनेचे उद्दिष्ट: Beej Gram Yojana 2025

बीज ग्राम योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना त्यांच्याच क्षेत्रातील उच्च दर्जाचे बियाणे उपलब्ध करून देणे आणि त्यांना स्वावलंबी बनवणे हा आहे. आपल्या सर्वाना माहित आहे कि, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न हे प्रामुख्याने पिकांच्या उत्पदनावर अवलंबून असते. पिकांची स्थिती बिघडली कि त्यांना मोठ्या प्रमाणात आर्थिक नुकसान सहन करावे लागते. तर पिकांच्या चांगल्या उत्पादनावर त्यांचे उत्पन्न वाढते.

पिकांच्या चांगल्या उत्पादनासाठी दर्जेदार बियाणे असणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्याने आपल्या शेतात दर्जेदार बियाणे पेरले तर साहजिकच पिकाचे उत्पादन चांगले होते. आतापर्यंत दर्जेदार बियाणांची शेतकऱ्यांना इतर राज्यातही इकडे तिकडे भटकंती करावी लागत असली तरी शासनाने सुरु केलेल्या या योजनेतून त्यांना त्यांच्याच परिसरात उच्च दर्जाचे बियाणे सहज मिळत आहे.

किसान बीज योजनेचे फायदे: Beej Gram Yojana 2025

दर्जेदार बियाणे मिळविण्यासाठी शेतकऱ्यांना इकडे-तिकडे किंवा इतर राज्यात भटकावे लागत नाही.

बियाणे पेरण्यापासून ते कापणीपर्यंत शेतकऱ्यांना कृषी तज्ज्ञाकडून पर्यवेक्षणावर प्रशिक्षण दिले जाते.

कृषी तज्ज्ञांकडून प्रशिक्षण घेतल्यानंतर शेतकरी स्वतः दर्जेदार बियाणे तयार करू शकतात.

उच्च दर्जाचे बियाणे पेरल्याने पिकांचे उत्पादन वाढते तसेच त्यांचा दर्जाही चांगला राहतो.

या योजनेअंतर्गत लहान शेतकऱ्यांना 50 टक्के तर सर्वसामान्य शेतकऱ्यांना 25 टक्के अनुदानावर बियाणे उपलब्ध करून दिले जाते.

दर्जेदार बियाणे तयार करून त्यांची विक्री करून शेतकरी अतिरिक्त नफा कमवू शकतात.

किसान भाई फाउंडेशन बियाणे तयार करून थेट कृषी विज्ञान केंद्र किंवा राज्य बियाणे महामंडळाला विकू शकते.

प्रामाणिक बियाणे कसे तयार करावे?

अस्सल बियाण्यांच्या उत्पादनासाठी लागवड कोणत्याही विशेष पद्धतीने केली जात नाही तर सामान्य पद्धतीने केली जाते. कृषी विज्ञान केंद्रातून पायाभूत बियाणे आणल्यानंतर ते शेतात सोप्या पद्धतीने पेरले जातात, फक्त त्या बियांमध्ये इतर कोणत्याही पिकांचे बियाणे मिसळणार नाही याची काळजी शेतकऱ्यांना घ्यावी लागते. त्यामुळे योग्य दर्जाचे बियाणे बनवता येणार नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याला गव्हाचे बियाणे तयार करायचे असेल, तर सर्व कामे सोप्या पद्धतीने करावे लागतील, शेतकरी बांधवांना इतर कोणत्याही पिकांचे बियाणे मिळू नये आणि त्यांना गव्हाचा रोग होऊ नये याची काळजी घेतील. पिकाला फटका बसू नये म्हणून काळजी घ्यावी लागते. पिकामध्ये कोणताही रोग आढळल्यास, अस्सल बियाणे तयार होऊ शकत नाही.

बीज ग्राम योजनेत सामील होण्याची प्रक्रिया:

Beej Gram Yojana 2025 बीज ग्राम योजना ही केंद्र सरकारची शेतकरी बांधवांसाठी सुरू करण्यात आलेली योजना असून, ती देशातील सर्व राज्यांमध्ये लागू आहे. कोणत्याही शेतकऱ्याला या योजनेत सहभागी व्हायचे असल्यास त्यांनी आपल्या जिल्हाअंतर्गत येणाऱ्या कृषी कार्यालयात जाऊन जिल्हा कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधावा. यासाठी तुम्ही तुमच्या जवळच्या कृषी सल्लागाराकडूनही माहिती घेऊ शकता. बीजग्राम योजनेत सामील होण्यासाठी एक विहित ऑफलाईन नोंदणी प्रक्रिया आहे. नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर, तुम्ही या योजनेत सहभागी होऊन तुमचे उत्पन्न नक्कीच वाढवू शकता.

इतर माहितीसाठी

येथे क्लिक करा